De Herfststerrenhemel

  • Posted on:  vrijdag, 05 september 2014 15:23
  • Geschreven door 

Nu dat we tegen het einde van de zomer aanlopen, worden de nachten weer langer. Op dit moment gaat de Zon hier rond 20.00u onder en dit wordt de komende weken snel vroeger.

We krijgen nu te maken met de herfst- en wintersterrenhemel. Waar de Aarde 's nachts in de zomer richting ons eigen Melkweg gericht staat, verandert deze richting langzaam over de komende weken en draait de nachtkant van de Aarde zodanig dat we in de winter naar de buitenste gebieden van ons sterrenstelsel kijken. Dit resulteert in een andere sterrenhemel. Waar de zomermelkweg het licht van andere sterrenstelsels blokkeert, biedt de winter door gebrek van deze Melkweg een mooi zicht op andere sterrenstelsels.

Het teken van de herfst-sterrenhemel is wel het herfstvierkant. Dit vierkant wordt, naar mate wij verder de herfst ingaan, steeds duidelijker zichtbaar. Dit vierkant staat nu rond middernacht hoog in het zuiden. Klik op het kaartje hieronder voor een grote versie.

 

sept hemel 14

De hemel zoals zichtbaar rond midden-september and vanuit Noord-Europa.

 

zomervierkant

Het sterrenbeeld Pegasus met het herfstvierkant (rood).

De Melkweg blijft ook in de herfst een aanzienlijk deel uitmaken van de sterrenhemel. Een verrekijker toont de ware aard van het beestje en zij ontplooit zich in een enorm sterrenveld. Daartussen staan talloze sterrenhopen van alle soorten en maten. Een typerend sterrenbeeld midden in de Melkweg is wel de Zwaan of Cygnus. Dit sterrenbeeld is vrij helder en is makkelijk te herkennen aan de vorm van een zwaan of vlieger. Dit sterrenbeeld staat vol met allerlei sterrenhoopjes en nevels. Een van de bekendste nevels is wel de Noord-Amerikaannevel. Deze nevel staat op een afstand van c.a. 2.200 lichtjaren en heeft haar naam te danken aan haar vorm en is een uitgestrekte waterstof-nevel waarin actieve stervorming plaatsvindt. Voor de nevels moet je echter een donkere plek opzoeken daar ze erg uitgestrekt en zwak zijn.

m15ngc7000

De sterrenhoop M15 en de noord-Amerikaannevel (NGC7000)

Vanuit de Zwaan gaan we richting het noorden en dan komen we uit op het sterrenbeeld Cassiopeia. Dit sterrenbeeld is goed te herkennen aan haar "W" of "M" vorm. Ook dit sterrenbeeld staat bol van de sterrenhopen. Een van de bekendere hopen is wel de dubbelcluster. Deze twee hopen staan beiden op een afstand van c.a. 7.500 lichtjaren en schitteren erg mooi door een verrekijker of telescoop met lage vergroting.

cassiopeiadouble cluster

Een kaartje van het sterrenbeeld Cassiopeia (klik voor groot) + de dubbelcluster.

Naar mate de nacht vordert, maakt de Melkweg plaats voor het herfstvierkant. Dit vierkant is onderdeel van het sterrenbeeld Pegasus. Aan Pegasus zit het sterrenbeeld Andromeda vast. In dit sterrenbeeld bevindt zich een van onze buursterrenstelsels: de Andromedanevel. Dit sterrenstelsel is iets groter dan onze Melkweg en is met een afstand van 2,5 miljoen lichtjaren een van onze buren. Door een verrekijker zie je een langgerekte vlek. Dit is echter enkel de heldere kern van het sterrenstelsel. Het stelsel zelf is vele malen groter. Op een donkere plek en met een wat grotere verrekijker zijn de omliggende gebieden ook goed te zien. Zelfs de stofbanden rond de kern zijn dan waarneembaar! Iets ten zuiden van de Andromedanevel vinden we de Triangulumnevel. Ook dit is een sterrenstelsel maar deze is een stuk groter en oogt zwakker omdat we er vanaf de Aarde recht bovenop kijken.

m31m33

De Andromedanevel (links) en de Triangulumnevel (rechts)

Als we vanuit Andromeda richting het oosten kijken dan ontdekken we met het blote oog een wit vlekje. Dit wit vlekje noemen we de Pleiaden en ontpopt zich door een verrekijker in een heldere sterrenhoop. De jonge sterrenhoop bevindt zich op een afstand van c.a. 424 lichtjaren en bevat enkele relatief jonge sterren. Ronde deze sterrenhoop bevindt zich blauwe nevel maar deze is enkel zichtbaar met een grote telescoop en onder een donkere hemel.

De echt late opblijver kan nog de wintersterrenbeelden Orion en Stier bewonderen. Deze twee sterrenbeelden bevatten enkele van de meest indrukwekkende winterobjecten. Maar meer hierover lees je in het volgende overzicht.

oriontaurus

 

Planeten:

Op het gebied van de planeten is het voor de 'casual observer' redelijk rustig. De goed zichtbare planeten staan op dit moment ongunstig of zijn helemaal niet zichtbaar.

Vlak na zonsondergang vinden we laag in het zuidwesten de planeten Saturnus en Mars. We kijken vanaf de Aarde op dit moment vanuit een hoek tegen de ringen van Saturnus aan waardoor ze goed zichtbaar zijn door een goede verrekijker of telescoop. Wees wel snel want ze verdwijnen binnen twee uur na zonsondergang onder de westelijke horizon.

In het zuiden staan Neptunus en Uranus. Voor deze twee planeten heb je een verrekijker, maar liever een telescoop nodig. Door een kleine telescoop vallen ze op als een blauwachtig sterretje. Hogere vergrotingen laten een duidelijk blauw bolletje zien. Er is geen structuur zichtbaar. De vroege vogel ontdekt in het oosten de heldere planeet Venus. Door een verrekijker zie je de schijngeschalten van de planeet.

 

Veel kijkplezier!

Laat een reactie achter

Tweets

Prev Next
New Horizons vliegt langs Pluto!

New Horizons vliegt langs Pluto!

woensdag 15 juli 2015

Na een reis van ruim negen jaar was het dan zover. De sonde New Horizons arriveerde bij de planeet Pluto. Voor velen van ons een spannend moment want tot nu...

Lees meer
De Herfststerrenhemel

De Herfststerrenhemel

vrijdag 05 september 2014

Nu dat we tegen het einde van de zomer aanlopen, worden de nachten weer langer. Op dit moment gaat de Zon hier rond 20.00u onder en dit wordt de komende...

Lees meer
Perseiden komen er weer aan!

Perseiden komen er weer aan!

dinsdag 22 juli 2014

Half augustus mogen wij weer de Perseiden begroeten; Met 100 tot 150 vallende sterren per uur behoort deze meteorenzwerm tot een van de aktievere zwermen. De naam Perseiden leent zich...

Lees meer